Εμμηνόπαυση και οστεοπόρωση

Πώς σχετίζεται η εμμηνόπαυση με την οστεοπόρωση;

Φυσιολογικά, καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής, ο οργανισμός διατηρεί μια ισορροπία ανάμεσα στην απώλεια οστού και τη δημιουργία νέου. Γύρω στην ηλικία των 30 ετών η οστική μας μάζα φτάνει στη μέγιστη τιμή της. Στη συνέχεια, μεταξύ 30 και 35 ετών, ο οργανισμός αρχίζει να χάνει οστική μάζα γρηγορότερα από όσο μπορεί να την αντικαταστήσει.

Η εμμηνόπαυση είναι η στιγμή στη ζωή μιας γυναίκας κατά την οποία σταματά η έμμηνος ρύση (συνήθως γύρω στην ηλικία των 51 ετών). Οι ωοθήκες σταματούν να παράγουν οιστρογόνα και προγεστερόνη, ορμόνες που συμβάλλουν και στην ενδυνάμωση των οστών. Αποτέλεσμα είναι η επιτάχυνση της απώλειας οστικής μάζας. Ακόμη και στην περιεμμηνοπαυσιακή περίοδο (τα 2 έως 8 χρόνια πριν από την εμμηνόπαυση), όταν ο κύκλος αρχίζει να γίνεται ασταθής, τα επίπεδα των οιστρογόνων μπορεί να αρχίσουν να πέφτουν.

Η συνεχής απώλεια οστικής μάζας με την πάροδο του χρόνου προκαλεί πρώτα οστεοπενία (μειωμένη οστική μάζα) και μετά οστεοπόρωση, κατάσταση κατά την οποία τα οστά γίνονται αδύναμα και εύθραυστα.

Ποιες γυναίκες κινδυνεύουν περισσότερο;

Είναι σημαντικό να φροντίζετε τα οστά σας από νωρίς. Ο κίνδυνος απώλειας οστικής μάζας αυξάνεται εάν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό οστεοπενίας ή οστεοπόρωσης ή εάν:

• ανήκετε στη λευκή φυλή ή είστε ασιατικής καταγωγής
• είστε αδύνατη ή έχετε λεπτό σκελετό
• παίρνετε στεροειδή φάρμακα (π.χ. κορτιζόνη)
• η διατροφή σας είναι φτωχή σε ασβέστιο και βιταμίνη D
• ασκείστε λίγο ή καθόλου
• καπνίζετε
• καταναλώνετε πολύ αλκοόλ

Εάν έχουν αφαιρεθεί και οι δύο ωοθήκες, δεν έχετε τακτικό κύκλο ή βρίσκεστε μετά την εμμηνόπαυση (κυρίως μετά τα 65), βρίσκεστε επίσης σε κίνδυνο.

Πώς διαπιστώνεται η απώλεια οστικής μάζας;

Για να ελέγξει την αντοχή των οστών σας, ο γιατρός μπορεί να σας ζητήσει μέτρηση οστικής πυκνότητας. Η εξέταση δίνει ακριβείς πληροφορίες για την πυκνότητα του οστού στη σπονδυλική στήλη, στο ισχίο ή μερικές φορές στο αντιβράχιο.

Μέτρηση οστικής πυκνότητας πρέπει να κάνουν:

• όλες οι γυναίκες 65 ετών και άνω, ακόμη κι αν δεν έχουν παράγοντες κινδύνου·
• όλες οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες κάτω των 65 με έναν ή περισσότερους παράγοντες κινδύνου·
• όλες οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες που έχουν υποστεί κάταγμα.

Πρόληψη και θεραπεία

Ο τρόπος ζωής και η διατροφή παίζουν σημαντικό ρόλο στην πρόληψη και τη θεραπεία της οστεοπόρωσης. Η επιτυχής θεραπεία, ωστόσο, συνήθως περιλαμβάνει συνδυασμό συμπληρωμάτων διατροφής, φαρμάκων και αλλαγών στον τρόπο ζωής.

Ασβέστιο. Όλες οι γυναίκες μετά την ηλικία των 30–35 ετών θα πρέπει να λαμβάνουν 1.200 mg ασβεστίου την ημέρα. Στην ηλικία των 50 ετών (όταν συνήθως αρχίζει η εμμηνόπαυση) η πρόσληψη πρέπει να είναι 1.200–1.500 mg την ημέρα. Για επαρκή πρόσληψη χρειάζεται ισορροπημένη διατροφή με γαλακτοκομικά προϊόντα πλούσια σε ασβέστιο και, όπου χρειάζεται, συμπληρώματα.

Βιταμίνη D. Είναι απαραίτητη για την απορρόφηση του ασβεστίου και την ενσωμάτωσή του στα οστά. Το φως του ήλιου παράγει βιταμίνη D στο δέρμα· άλλες πηγές είναι το εμπλουτισμένο γάλα και τα δημητριακά, οι κρόκοι αυγών, τα ψάρια και το συκώτι. Οι ενήλικες κάτω των 50 ετών χρειάζονται 400–800 IU ημερησίως και οι άνω των 50 ετών 800–1.000 IU ημερησίως.

Άσκηση. Η καθημερινή σωματική δραστηριότητα, όπως το περπάτημα, ενισχύει τα οστά. Η έλλειψη άσκησης επιταχύνει την οστική απώλεια μετά την εμμηνόπαυση. Τουλάχιστον 20 λεπτά άσκησης την ημέρα μπορούν να μειώσουν την οστική απώλεια.

Φάρμακα. Πολλά φάρμακα μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη ή ακόμη και στην αναστροφή της οστεοπόρωσης, σε συνδυασμό με ασβέστιο, βιταμίνη D και άσκηση:

• τα διφωσφονικά (alendronate, risedronate, ibandronate)
• η ραλοξιφαίνη
• η ορμονοθεραπεία (μόνο οιστρογόνα ή, αν δεν έχει αφαιρεθεί η μήτρα, συνδυασμός οιστρογόνων και προγεστερόνης), σε επιλεγμένες περιπτώσεις και για μικρό χρονικό διάστημα
• τα ανάλογα της ανθρώπινης παραθορμόνης (τεριπαρατίδη), για τη θεραπεία σοβαρής οστεοπόρωσης
• η καλσιτονίνη

Όλα αυτά τα φάρμακα είναι αποτελεσματικά, αλλά μπορεί να έχουν παρενέργειες. Ο γιατρός σας θα συνεργαστεί μαζί σας για να επιλέξετε την καλύτερη θεραπεία για εσάς.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για εσάς;

Η οστική απώλεια είναι φυσικό μέρος της εμμηνόπαυσης, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορείτε να διατηρήσετε τα οστά σας δυνατά. Ένας υγιεινός τρόπος ζωής είναι η καλύτερη αρχή. Όσο νωρίτερα λάβετε μέτρα πρόληψης, τόσο χαμηλότερος είναι ο κίνδυνος οστεοπόρωσης αργότερα. Αν έχετε ήδη παράγοντες κινδύνου, κάντε μέτρηση οστικής πυκνότητας.