Όζοι θυρεοειδούς

Τι είναι ο θυρεοειδής αδένας;

Ο θυρεοειδής αδένας βρίσκεται στο πρόσθιο μέρος του τραχήλου, ακριβώς κάτω από το «μήλο του Αδάμ». Παράγει δύο θυρεοειδικές ορμόνες, την Τ3 (τριιωδοθυρονίνη) και την Τ4 (θυροξίνη), οι οποίες ρυθμίζουν την κατανάλωση και αποθήκευση ενέργειας — αυτό που λέμε απλά «ο μεταβολισμός μας».

Τι είναι οι όζοι και ποιος κινδυνεύει να τους εμφανίσει;

Ως όζο του θυρεοειδούς χαρακτηρίζουμε μια αύξηση του ιστού του θυρεοειδούς ή ένα κυστικό μόρφωμα. Οι όζοι είναι συχνό φαινόμενο και οι πιθανότητες εμφάνισής τους αυξάνονται με την ηλικία. Είναι δυνατόν να έχετε όζο και να μην το γνωρίζετε· μπορεί να τον παρατηρήσετε αν αρχίσει να μεγαλώνει, ειδικά αν η αύξηση είναι ορατή εξωτερικά. Παρότι συνήθως δεν προκαλούν συμπτώματα, ένας αρκετά μεγάλος όζος μπορεί μερικές φορές να προκαλέσει πόνο ή βραχνάδα, ή να δυσκολεύει την κατάποση ή την αναπνοή.

Οι γιατροί δίνουν σημασία στους όζους του θυρεοειδούς επειδή μερικές φορές μπορεί να υποκρύπτουν καρκίνο. Περίπου το 8% των όζων στους άνδρες και το 4% στις γυναίκες είναι κακοήθεις. Αντίθετα, περίπου το 90–95% του συνόλου των όζων είναι καλοήθεις.

Η αιτία των καλοήθων όζων συνήθως δεν είναι γνωστή, αλλά συχνά εμφανίζονται σε μέλη της ίδιας οικογένειας. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η έλλειψη ιωδίου στη διατροφή είναι πολύ συνηθισμένη αιτία.

Πώς διαγιγνώσκονται;

Οι περισσότεροι όζοι εντοπίζονται κατά τη διάρκεια μιας απλής κλινικής εξέτασης. Από τη στιγμή που θα βρεθεί ένας όζος, ο γιατρός θα ζητήσει τις ανάλογες εξετάσεις για να διαπιστωθεί αν ο θυρεοειδής λειτουργεί κανονικά ή υπερλειτουργεί.

Οι εξετάσεις αυτές δεν αρκούν για να αποκλείσουν τον καρκίνο. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον όζο (ή τους όζους) μπορούν να γίνουν μία ή περισσότερες από τις ακόλουθες εξετάσεις:

Υπερηχογράφημα θυρεοειδούς. Δίνει πλήρη εικόνα του αδένα και δείχνει αν ο όζος είναι συμπαγής ή γεμάτος υγρό (κυστικός). Με βάση τα ηχομορφολογικά χαρακτηριστικά του όζου, το υπερηχογράφημα μπορεί να εκτιμήσει με αξιοπιστία έως 75% αν ο όζος είναι καλοήθης ή όχι:

Ελαστογραφία θυρεοειδούς. Ελέγχει τη σκληρότητα του όζου και επισημαίνει τους ύποπτους όζους με υψηλό ποσοστό αξιοπιστίας. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν υπάρχουν πολλοί όζοι και πρέπει να επιλεγούν εκείνοι που θα παρακεντηθούν.

Βιοψία με λεπτή βελόνα (FNA). Με μια λεπτή βελόνα λαμβάνονται κύτταρα ή υγρό από τον όζο. Η εξέταση αυτή μπορεί να εντοπίσει με ακρίβεια κακοήθεις ή ύποπτους όζους. Το υπερηχογράφημα χρησιμεύει ως οδηγός για τη βιοψία, ειδικά σε πολύ μικρούς όζους.

Σπινθηρογράφημα θυρεοειδούς. Με μικρή ποσότητα ραδιενεργού ιωδίου δείχνει αν ο όζος παράγει ορμόνες. Γίνεται συνήθως όταν υπάρχει υποψία υπερλειτουργικού («θερμού») όζου.

Πώς αντιμετωπίζονται;

Η θεραπεία εξαρτάται από το είδος του όζου. Χειρουργική αφαίρεση του θυρεοειδούς συνιστάται για όζους που είναι ύποπτοι ή όταν έχει διαπιστωθεί καρκίνος. Μετά την επέμβαση μπορεί να εφαρμοστεί θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο για την καταστροφή τυχόν υπολειμμάτων θυρεοειδικών κυττάρων.

Οι καλοήθεις όζοι μπορεί να χρειαστεί να αφαιρεθούν όταν το μέγεθός τους προκαλεί προβλήματα στην κατάποση ή την αναπνοή. Οι υπερλειτουργικοί όζοι σχεδόν ποτέ δεν είναι κακοήθεις, αλλά μπορεί να προκαλέσουν υπερθυρεοειδισμό· αντιμετωπίζονται χειρουργικά ή με ραδιενεργό ιώδιο.

Κάθε όζος που δεν αφαιρείται θα πρέπει να παρακολουθείται κάθε 6 έως 12 μήνες, με κλινική εξέταση, υπερηχογράφημα ή και τα δύο. Αν ο όζος μεγαλώνει, μπορεί να χρειαστεί δεύτερη βιοψία FNA. Ακόμη και αν η βιοψία δείξει ότι είναι καλοήθης, εάν συνεχίσει να μεγαλώνει μπορεί να χρειαστεί χειρουργική αφαίρεση.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για εσάς;

Εάν πιστεύετε ότι μπορεί να έχετε όζους στον θυρεοειδή, επισκεφθείτε έναν ενδοκρινολόγο για τη διάγνωση και την κατάλληλη θεραπεία. Εάν έχετε όζους, ακολουθήστε πιστά τις οδηγίες του γιατρού σας για την παρακολούθησή τους.