Υποθυρεοειδισμός

Τι είναι ο θυρεοειδής αδένας;

Ο θυρεοειδής αδένας βρίσκεται στο πρόσθιο μέρος του τραχήλου, ακριβώς κάτω από το «μήλο του Αδάμ». Παράγει δύο θυρεοειδικές ορμόνες, την Τ3 (τριιωδοθυρονίνη) και την Τ4 (θυροξίνη), οι οποίες ρυθμίζουν την κατανάλωση και την αποθήκευση ενέργειας — αυτό που λέμε απλά «ο μεταβολισμός μας».

Το πόσο καλά δουλεύει ο θυρεοειδής ελέγχεται από έναν άλλο αδένα, την υπόφυση, που βρίσκεται στη βάση του εγκεφάλου. Η υπόφυση παράγει τη θυρεοειδοτρόπο ορμόνη (TSH), η οποία διεγείρει την παραγωγή των θυρεοειδικών ορμονών.

Τι είναι ο υποθυρεοειδισμός;

Όταν λέμε «έχω υποθυρεοειδισμό» σημαίνει ότι έχουμε στον οργανισμό μας λιγότερες θυρεοειδικές ορμόνες από όσες χρειαζόμαστε.

Ο υποθυρεοειδισμός είναι η πιο συνηθισμένη διαταραχή του θυρεοειδούς. Εμφανίζεται πιο συχνά στις γυναίκες, αυξάνεται με την ηλικία και σχετίζεται με κληρονομική προδιάθεση. Τα συμπτώματα είναι:

• κόπωση
• κατάθλιψη
• ευαισθησία στο κρύο
• αύξηση βάρους (όχι πάνω από 3–6 kg)
• ξηρό δέρμα, ξηρά μαλλιά
• δυσκοιλιότητα
• διαταραχές της εμμήνου ρύσεως

Αυτά τα συμπτώματα δεν εμφανίζονται μόνο στον υποθυρεοειδισμό, ενώ πολλοί ασθενείς με υποθυρεοειδισμό μπορεί να έχουν μόνο ένα ή δύο από αυτά. Ευτυχώς, με μία απλή εξέταση αίματος ο υποθυρεοειδισμός μπορεί να διαγνωσθεί σε πρώιμα στάδια.

Ποιες είναι οι αιτίες του υποθυρεοειδισμού;

• Στους ενήλικες η πιο κοινή αιτία είναι η θυρεοειδίτιδα Hashimoto. Κατ' αυτήν, το ανοσοποιητικό σύστημα προσβάλλει τον θυρεοειδή αδένα και τον καταστρέφει βαθμιαία, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να παράγει τις απαιτούμενες θυρεοειδικές ορμόνες.
• Υποθυρεοειδισμός μπορεί να συμβεί μετά από θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο ή μετά από χειρουργική αφαίρεση του θυρεοειδούς, αν ο ασθενής δεν παίρνει τη θυροξίνη σε σωστή δοσολογία.
• Σπάνια αιτία είναι η μη φυσιολογική λειτουργία της υπόφυσης.
• Άλλη αιτία είναι ο συγγενής υποθυρεοειδισμός (δηλαδή από τη γέννηση).

Ποιες είναι οι επιπτώσεις του υποθυρεοειδισμού;

Στους ενήλικες ο αρρύθμιστος υποθυρεοειδισμός οδηγεί σε διαταραχή της μνήμης και μείωση της φυσικής κατάστασης. Επιπλέον, αυξάνονται τα επίπεδα χοληστερίνης στο αίμα, με όλες τις αρνητικές επιπτώσεις στην καρδιά. Σπάνια, σε πολύ σοβαρό υποθυρεοειδισμό που μένει αρρύθμιστος για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να εμφανισθεί μυξοιδηματικό κώμα, κατάσταση απειλητική για τη ζωή.

Πώς διαγιγνώσκεται;

Προσδιορίζοντας την TSH και την Τ4 στο αίμα, διαπιστώνουμε υποθυρεοειδισμό όταν η τιμή της TSH είναι αυξημένη και της Τ4 χαμηλή. Σε αρχόμενο υποθυρεοειδισμό η TSH είναι οριακά αυξημένη, ενώ η Τ4 φυσιολογική (δεν έχει προλάβει να μειωθεί). Από τις δύο εξετάσεις, η TSH είναι η πιο σημαντική, με τη μεγαλύτερη διαγνωστική αξία.

Όταν η αιτία είναι η θυρεοειδίτιδα Hashimoto, πρέπει να μετρηθούν και τα αντιθυρεοειδικά αντισώματα, τα οποία προσβάλλουν τον θυρεοειδή και είναι η αιτία της νόσου.

Πώς θεραπεύεται;

Ο υποθυρεοειδισμός θεραπεύεται με τη χορήγηση θυρεοειδικών ορμονών σε μορφή δισκίου. Θεραπεία εκλογής είναι η θυροξίνη, η οποία παρασκευάζεται συνθετικά και είναι ακριβώς ίδια με την Τ4 που φτιάχνει ο θυρεοειδής αδένας.

Επειδή όλα τα σκευάσματα θυροξίνης δεν είναι ίδια, καλό είναι ο ασθενής που είναι καλά ρυθμισμένος να παραμένει στο ίδιο σκεύασμα. Αν παρ' όλα αυτά πρέπει να γίνει αλλαγή, θα πρέπει να προσδιοριστεί η TSH πριν από την αλλαγή και 40 ημέρες μετά.

Η υπερδοσολογία (χορήγηση θυροξίνης σε πολύ μεγαλύτερη δόση από την απαιτούμενη), σε χρόνια λήψη, μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια οστικής μάζας, ιδίως μετά την εμμηνόπαυση, καθώς και σε διαταραχή της καρδιακής λειτουργίας και του καρδιακού ρυθμού, ιδίως σε ηλικιωμένα άτομα.

Στην κύηση

Ο έλεγχος της λειτουργίας του θυρεοειδούς πρέπει να γίνεται πριν συλλάβει η γυναίκα ή μόλις συλλάβει, διότι καθ' όλη τη διάρκεια της κύησης, και κυρίως τις πρώτες 10 εβδομάδες, η ρύθμιση πρέπει να είναι τέλεια. Διαφορετικά επηρεάζεται το έμβρυο και η έκβαση της κύησης.

Τι πρέπει να κάνω;

• Αν έχετε υποθυρεοειδισμό, πρέπει οπωσδήποτε να παίρνετε με συνέπεια τη θεραπεία σας.
• Αν έχετε τουλάχιστον ένα από τα παραπάνω συμπτώματα ή αν υπάρχει θυρεοειδοπάθεια στην οικογένειά σας, ζητήστε από τον γιατρό σας να κάνετε εξέταση αίματος. Εάν το αποτέλεσμα δείξει υποθυρεοειδισμό, θα πρέπει να ελεγχθούν και οι συγγενείς σας πρώτου βαθμού.

Καλό είναι:

1. να ελέγχεται η γυναίκα μόλις μάθει ότι είναι έγκυος·
2. να ελέγχονται οι γυναίκες άνω των 60 ετών, ακόμη και εάν δεν έχουν συμπτώματα.